C H Â U P H I
Mũi Hảo vọng, nằm ở cực Nam châu Phi.
Tại đây, hai biển lớn gặp nhau. Một là Ấn Độ Dương ấm ấp,
kia là Đại Tây Dương lạnh giá.
Và khi trộn lẫn vào nhau, chúng tạo thành một tấm áo choàng cuồn cuộn
phủ lên ngọn núi Bàn.
Mặc dù trông hùng vĩ, nhưng sự phủ mây lên ngọn núi
chỉ là một dấu vết nhỏ của sự tác động sâu sắc
mà hai đại dương rất khác nhau chi phối vận mệnh của sự sống ở đây.
Và không chỉ ở mũi Hảo Vọng,
mà rộng khắp ở vùng Nam Phi.
TẬP 4 - MŨI HẢO VỌNG Dịch bởi: foman (foman2009@yahoo.com)
Cách mũi Hảo Vọng 2 ngàn dăm về hướng bắc,
bên dưới bãi biển đầy cát này, sự sống đang động đậy.
Hàng trăm con rùa biển con
nổi lên như nấm sau mưa từ cái tổ an toàn của mình.
Mỗi con, chỉ dài 7 cm,
phải chạy nhanh hàng trăm mét xuống dưới bãi biển.
Từ giây phút chào đời,
chúng đã được bản năng thúc giục chạy xuống biển.
Một vài loài khởi đầu cuộc sống
với khả năng sống sót cực thấp.
Diều hâu mỏ vàng.
Quạ.
Nhưng có quá nhiều rùa con xuất hiện cùng nhau,
nên kẻ săn mồi không thể tóm chúng hết được.
Ra sau cùng, con rùa con này có vẻ bất hạnh.
Nhưng sự đấu tranh muộn màng có thể mang đến cho nó một cơ hội.
Những con quạ dường như chưa thỏa mãn.
Ngay cả những con đã tới biển cũng chưa an toàn.
Con rùa cái này phải liều một phen.
Nó vẫn còn nguy hiểm, và nguy hiểm không chỉ đến từ bên trên.
Một con cua biển có thể nhỏ hơn rùa con,
nhưng nó có sức mạnh để kéo con rùa vào hang mình.
Không phải lần này.
Cuối cùng cũng ra biển.
Nó phải lấy hơi nếu không muốn chết đuối,
nhưng sóng vỗ làm cho việc đó thật khó khăn.
Phía ngoài xa những con sóng, nước êm hơn,
nhưng ngay cả ở đây, rùa con vẫn bị đe dọa.
Nó lặn xuống.
Vừa kịp lúc.
Chỉ 1 trong 1000 con rùa con sẽ sống sót đến khi trưởng thành,
nhưng nếu làm được như thế, nó có thể sống đến 80 tuổi.
Còn bây giờ, đi thám hiểm đại dương ngoài kia nào.
Khi rùa con biến mất dưới biển sâu,
nó bơi trong làn nước của một trong những dòng biển mạnh nhất hành tinh.
Dòng hải lưu Agulhas.
Dòng hải lưu Agulhas chảy về phía nam hướng về Mũi Hảo Vọng,
chuyển đi 100 tỷ ga-lông nước ấm mỗi ngày.
Biển nhiệt đới thật ấm áp, chúng bốc hơi lên một lớp nước khổng lồ.
Nước bốc hơi cao lên cho đến một độ cao
nó mát lại và ngưng tụ lại thành mây.
Khi mây trôi dạt vào nội địa,
chúng mang mưa đến một trong những vùng ít được khám phá nhất hành tinh.
Những ngọn núi ở Mozambique.
Đây là nơi ẩm ướt nhất ở phía nam châu Phi.
Nhiều thập kỷ nội chiến đã đuổi những lữ khách đi khỏi
vùng đất ít được biết đến này.
Bản đồ vệ tinh cho thấy quy mô đầy đủ
của khu rừng phát triển ở đây,
vì thế nó được thế giới bên ngoài biết đến thông qua Google.
Nó cũng có thể được gọi là rừng bướm.
Mưa dứt, bướm xuất hiện cùng nhau với một số lượng khổng lồ.
Ngay khi đôi cánh khô lại, chúng bay vào không trung.
Mục đích ư? Tìm bạn tình.
Nhưng bằng cách nào?
Có thể có hàng ngàn con kề bên, nhưng rừng lá quá rậm rạp,
thật khó cho chúng tìm thấy nhau.
Chúng có một giải pháp hay.
Chúng theo ngược dòng sông và bay đến vùng đất cao hơn.
Hành trình bay kiên nhẫn có thể mất nhiều giờ.
Cuối cùng chúng đến một nơi duy nhất có không gian trống.
Đỉnh núi trơ trụi Mabu.
Trên đây, thoát khỏi những hạn chế của khu rừng,
chúng tổ chức một buổi khiêu vũ của loài bướm.
Giờ thì đàn bướm đã có tất cả không gian chúng cần
cho màn nhào lộn ve vãn của mình.
Chiến lược của con đực thật đơn giản.
Bay cao hơn và nhanh hơn địch thủ của mình,
và có thể nó sẽ chinh phục được một nàng trinh nữ.
Chưa kẻ ngoài cuộc nào nhìn thấy sự hội tụ kỳ lạ này cho đến bây giờ,
chỉ xảy ra trong nửa giờ đồng hồ mỗi buổi sáng
và chỉ vài tuần trong năm.
Một khi đã giao phối, con cái bay xuống trở lại khu rừng để đẻ trứng.
Một khu rừng chỉ tồn tại được vì có hơi ẩm bốc lên
từ dòng hải lưu nóng Agulhas
đến từ hàng trăm dặm ở Ấn Độ Dương.
Hiện giờ nước mưa chảy xuống phía nam từ những ngọn núi cao nhất Mozambique
đến vùng đất thấp ở Eastern Cape.
Và nơi mà đất trải phẳng, sông chảy chậm lại,
tạo nên một đầm lầy rộng 50 dặm.
Đây là Gorongosa.
Ở đây, mọi loài sinh vật đến để bắt cá.
Cá trê có râu hoạt động như một đội.
Chúng hớp một ngụm khí trên mặt nước
rồi phun nó ra dưới nước để tạo nên một dãy bong bóng.
Và điều đó bẫy những con cá nhỏ hơn.
Có cá dành cho mọi loài.
Và mỗi loài có kỹ thuật riêng để bắt chúng.
Thật là tốt nếu có một cái mỏ lớn,
nhưng bạn phải biết cách dùng nó.
Con bồ nông con này còn phải học hỏi nhiều...
và mất không lâu để làm được.
Có lẽ, giống như cá trê, làm việc theo nhóm là câu trả lời.
Chính xác phải là hoạt động theo đàn,
và con bồ nông này dường như đã có cách của nó.
Nhưng chắc chắn là nó không thể nuốt được con cá trê đó.
Cố gắng là một sai lầm.
Nước mưa đọng lại đầm lầy ở Gorongosa trong thời gian ngắn
đã bồi thêm phù sa và cát.
Ở khắp vùng hạ nguồn này, những con sông nặng phù sa như sông Zambezi, sông Limpopo,
sông Save chảy trở lại ra biển,
và ở đó chúng gặp dòng hải lưu Agulhas.
Và chuyện gì xảy ra với lượng cát đó?
Trong hàng ngàn năm, dòng hải lưu Agulhas đã tạo cho nó
một quang cảnh phức tạp dưới nước.
Tác phẩm điêu khắc cát mênh mông này là Bazaruto Archipelago,
một công trình cát dưới nước cổ xưa nhất thế giới.
Có thể nó giống như thiên đường, nhưng sống ở đây thì không dễ chút nào.
Trong 100 ngàn năm, dòng hải lưu Agulhas đã hành hạ
những đụn cát chìm ngập này bằng những cơn bão cát dưới nước.
Nhưng ở nơi mà nước đủ sâu để thoát khỏi những cơn bão,
chất dinh dưỡng được mang đến từ đất liền châu Phi cung cấp cho sự sống nảy nở.
Một kẻ săn mồi đại dương hiếm thấy thống trị ở đây.
Một con cá thu khổng lồ.
To lớn như người và nặng tương đương,
một trong những loài cá hùng mạnh nhất biển cả.
Mặc dù to lớn nhưng chúng nhanh nhẹn lạ thường khi săn mồi.
Thông thường cá thu sống một mình,
nhưng chỉ vài tuần mỗi năm chúng tụ tập những nơi
như là Bazaruto và chuẩn bị cho một hành trình kỳ lạ.
Cuộc hành trình đưa chúng đến nội địa xa xôi.
Sông Mtentu.
Con đầu đàn dẫn chúng đi ngược dòng.
Khi đi sâu vào trong nước ngọt,
chúng dường như thay đổi từ một thợ săn hung hăng sang một kẻ hành hương tận tụy.
Giờ đã cách xa quê hương nhiều dặm
và để đáp lời cho một tín hiệu lạ, chúng dừng lại và bắt đầu lượn tròn.
Những loài cá biển khác di cư lên thượng lưu cũng thường làm thế
để sinh sản, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy cá thu đẻ trứng ở trên đây.
Cũng không phải đi săn. Vậy chúng đang làm gì?
Thật ra, mục đích của thói quen kỳ lạ này vẫn chưa được biết đến.
Trong vòng một vài tuần,
chúng sẽ quay về đại dương.
Cuộc sống của cá thu, giống như rùa và bướm
và bồ nông, đều chịu ảnh hưởng của dòng hải lưu Agulhas.
Nhưng sự ảnh hưởng đó chỉ có thể tác động ở một chừng mực nhất định.
Và đây là lý do.
Những ngọn núi Drakenberg.
Ở đây, dân địa phương nói rằng kền kền bay vọt lên cao
chúng có thể thấy được tương lai.
Những vách đá thẳng đứng này vươn cao hơn 3000m,
chặn lại những đám mây mang mưa đang tiến về phía trước
và kết quả là vùng đất phía sau chúng trở nên khô cằn.
Đây là bề mặt cát lớn nhất trên thế giới.
Một sa mạc dường như bất tận
là một trung tâm khô nóng rộng lớn của Nam Phi.
Hàng ngàn dặm về phía tây,
nơi mà sa mạc tiếp giáp với Đại Tây Dương, dòng hải lưu khác hoạt động thường xuyên.
Nhưng dòng hải lưu Benguela dâng tràn ở bờ tây châu Phi,
lại có một đặc điểm rất khác biệt.
Nó cực lạnh, đầy chất dinh dưỡng
và đông đúc sự sống.
Một con cá mập trắng to lớn.
Chúng có thể tăng thân nhiệt mình lên hơn 10 độ
so với nước biển xung quanh.
Nhưng làm vậy đòi hỏi một lượng dinh dưỡng cao cấp khổng lồ.
Và đây là một may mắn lớn cho chúng, xác của một con cá voi đã chết.
Xác động vật sẽ thu hút mọi cá mập trắng to lớn từ nhiều dặm xung quanh.
Và ở đây, bên ngoài Mũi Hảo Vọng, có rất nhiều cá mập.
Thay vì ăn trong điên cuồng,
những con cá mập này thích phép tắc ăn uống tế nhị hơn.
Chúng bơi kề bên để đo thứ bậc của nhau.
Sau đó mỗi con chờ đến lượt mình.
Con cái này to nhất, vì thế nó ăn trước.
Con kế tiếp chỉ ăn khi nó bỏ đi.
Dòng nước của Benguela rất trù phú,
chúng nuôi nấng cá mập trắng lớn nhiều hơn bất cứ nơi nào khác trên hành tinh.
Và chúng rất lạnh,
chúng thu hút vài sinh vật ngạc nhiên đến những bờ biển châu Phi này.
Chim cánh cụt.
Chim cánh cụt châu Phi.
Con mái này quay về để giúp đỡ bạn tình của nó.
Tất nhiên là ở đây không có băng,
nhưng những hòn đá này có thể khá trơn.
Nhưng có những trở ngại đáng lo hơn là
những hòn đá trơn trợt đang chờ chúng.
Đến lượt con trống đi ăn, vì thế nó để con mái chăm sóc trứng.
Giờ nó phải xử lý một vấn đề mà không loài chim cánh cụt nào khác phải đối mặt.
Trong 10 ngày tới, con cái phải bảo vệ trứng của nó
khỏi cái nắng châu Phi.
Bộ lông vũ rậm rạp
giúp nó ấm áp ở biển lạnh giờ lại khiến nó ngột ngạt.
Trên những tảng đá trần trụi thế này,
nó phải che nắng cho trứng thay vì giữ chúng ấm.
Mọi thứ ở đây có vẻ ngược đời.
Đối với vài kẻ, thì sự tăng vọt nhiệt độ là quá lớn.
Một con hàng xóm đã bỏ tổ.
Trứng của nó sẽ không sống được.
Nó không phải là con duy nhất bỏ cuộc.
Nhiều năm liền, không có một con chim cánh cụt con nào được nuôi nấng.
Chim cánh cụt được điều chỉnh
để chống lại âm 40 độ
chứ không phải dương 40 độ.
Lúc này, vào lúc nóng nhất trong ngày, khoảng thời gian tồi tệ nhất,
chim con đang nở.
Khi chúng cần nhất thì nó đang ở tận cùng của sự chịu đựng.
Sau 10 ngày hì hục bắt cá,
đến lượt chim bố trở về chăm sóc tổ.
Nhưng nó có quá trễ không?
Nó chào đón con mình ngay khi vừa gặp.
Sự lạnh lẽo của dòng hải lưu Benguela mang chim cánh cụt tới đây
nhưng quá lạnh là một bất lợi lớn,
bởi vì nó tạo ra ít mưa.
Tuy nhiên, hơi ẩm có thể được tạo dưới một hình thức khác.
Một lớp sương dày cuộn vào từ biển
và ngưng tụ lại trên mảnh đất khát này.
Và mỗi năm, sa mạc bừng lên sự sống với một sự phô bày đáng kinh ngạc.
Nước quá hiếm đến nỗi sự phô bày này sẽ không kéo dài lâu
vì thế cây cối tranh nhau dùng màu sắc thu hút kẻ giúp chúng thụ phấn.
Ở đây tại Namaqualand, một dải sa mạc duyên hải dài 600 dặm
biến thành tấm thảm hoa.
Mặt trời buổi sáng làm hoa cúc Namaqua hé mở,
và làm lộ ra một con bọ cánh cứng đực đang ngủ bên trong.
Đêm ở đây quá lạnh đến nỗi bọ cánh cứng phải trú bên trong
những cánh hoa cúc đã khép.
Tập quán sống mang đến lợi ích cho hai bên.
Bọ cánh cứng được giữ ấm còn hoa sẽ được thụ phấn.
Nhưng giờ bọ cánh cứng có một việc gấp. Nó phải tìm bạn tình.
Khi đi tìm, nó nhảy từ hoa này sang hoa kia, lần lượt thụ phấn từng hoa.
Sau cùng nó phát hiện một bạn tình tiềm năng.
Một công chúa màu vàng.
Nhưng có vấn đề nảy sinh.
Một địch thủ.
Không có thời gian để giới thiệu.
Nhưng nó quá chậm.
Hai đối thủ bắt đầu ầm ĩ với nhau ngay lập tức.
Con cái sẽ chỉ giao phối bên trong hoa cúc,
cho nên chúng vật nhau để chiếm hữu nó.
Chúng quá mải mê chiến đấu, chúng đã đẩy con cái rớt xuống.
Đấu thủ đã bị rớt đài.
Kẻ thắng cuộc không lãng phí phút giây nào để trở lại "công việc" của mình.
Rốt cuộc đã xong!
Giờ sẽ có một thế hệ bọ cánh cứng mới
thụ phấn những hoa cúc Namaqualand.
Hầu hết thời gian trong năm vùng đất này khô cằn,
chỉ thỉnh thoảng
những cơn dông ngắn, dữ dội quét vào từ đại dương lạnh giá.
Linh dương Nam Phi đã đi lang thang trong sa mạc này trong nhiều tháng,
tìm một trong những trận mưa cục bộ hiếm hoi này.
Cỏ đang nảy mầm.
Và đó là điều đáng mừng!
Nếu bạn là linh dương, thế có nghĩa là phấn khởi.
Chúng ta vẫn chưa biết rõ tại sao chúng làm điều này.
Câu trả lời đơn giản nhất là chúng nhảy lên vì thích thú.
Châu Phi thuôn nhọn về hướng nam nhất.
Đây là nơi hai dòng hải lưu của đại dương lớn, dòng nóng Agulhas
và dòng lạnh Benguela, đổ vào nhau.
Và tự cuộc va chạm này đã làm sự sống thêm phong phú.
Một tốp cá voi tinh nhuệ đang đi săn, hơn 5000 con.
Và bao phủ chúng...
...là loài ăn thịt lớn nhất châu Phi.
Một con cá voi Bryde.
Con cái này dài 15m
và nặng hơn cả một gia đình voi.
Cá heo đang đuổi theo cá mòi
hàng triệu con.
Nhưng những con cá nước lạnh này đang hướng về phía
hàng rào nước ấm nơi mà chúng sẽ không vượt qua, dòng hải lưu Agulhas.
Chúng đã mắc bẫy.
Và điều đó mang đến cho cá voi cơ hội.
Nhưng cá mòi rất tốc độ
đến nỗi cá voi chỉ bắt được vài con trong mỗi cú đớp.
Ngày càng nhiều kẻ săn mồi đến.
Cá voi cần những kẻ săn mồi khác đẩy lũ cá đi lên,
buộc chúng trồi lên mặt nước.
Giờ chúng không còn nơi nào để thoát cả.
Với mỗi lần quay lại ì ạch, cá voi mất khoảng thời gian quý giá
thời gian mà đã giúp cho những kẻ nhanh nhẹn hơn.
Cá voi Bryde biết rằng
cơ hội này sẽ kéo dài ít hơn 5 phút.
Và với vài cú nhào tới cuối cùng, rốt cuộc nó đã được một mẻ no nê.
Thế lực đã gây ra sự kiện lớn này
cũng quyết định đến vận mệnh của sự sống
ở xa tít bên kia chiến trường này.
Không có những dòng hải lưu, Nam Phi sẽ là một sa mạc.
Nhưng kết hợp lại, sức mạnh rất khác lạ của dòng Agulhas
và Benguela đã biến đổi Mũi Hảo Vọng
thành một vùng đất nơi mà sự sống có thể phát triển sum suê.
Quần đảo Comoro nằm ngoài bờ biển đông của châu Phi
là nơi trú ẩn của rùa biển.
Mỗi năm, 1 triệu rùa biển nở ra trên những bãi biển này,
nhưng cơ hội cho một trong số chúng sống sót rất nhỏ.
Nhóm nghiên cứu châu Phi đến đây thử và ghi hình
vài phút xúc động đầu tiên về cuộc sống của những chú rùa con.
Đó là thử thách về mặt kỹ thuật lẫn cảm xúc bất ngờ.
Chỉ khi đưa mắt nhìn ngang tầm những chú rùa con
bạn mới hiểu được hành trình mà nó phải thực hiện để xuống bãi biển
thật to lớn làm sao, và nó thật sự là một bản anh hùng ca.
Tốt rồi. Ô, vâng, thật đáng yêu.
Sử dụng tất cả những mẩu thiết bị cồng kềnh, nặng nề này
với hy vọng giúp chúng tôi có thể
hòa mình vào thế giới của một con rùa chỉ dài vài inch.
Khi vượt qua được cát mềm, chúng gặp phải cát cứng
và đó là nơi sự chạy nước rút diễn ra.
Chúng phải liều mạng để tới được nước,
bởi vì chỉ có thể thấy nước ở tít tận chân trời.
Chúng tôi theo chúng đi khắp nẻo đường xuống
và để hết tâm trí vào chúng, cổ vũ chúng.
Được rồi, chậm lại chút nào. Chậm lại.
Và đột nhiên những con quạ này xúm lại
và bắt đầu nhặt chúng đi và bạn chỉ nghĩ, như thế thật bất công.
Nhiều con nữa đến. Bây giờ rất nhiều con đến.
Chúa ơi, tội quá.
Bạn biết đó, thật là đau lòng
và đặc biệt khi nhìn xuyên qua camera
tôi đang quay cảnh một con rùa chạy xuống biển
rồi đột nhiên từ nơi đâu, một cái mỏ xuất hiện và vèo...., xong phim.
Không còn rùa riếc gì nữa.
Những con rùa đã thoát khỏi hiểm họa ở bãi biển
vẫn còn phải đối mặt với sóng vỗ.
Nhưng ít ra chúng đã ở trong môi trường sống của mình.
Cả nhóm không biết nói gì hơn.
Chúng nhanh hơn bạn, phải không? Phải đấy.
Có chút bối rối.
Hú hồn vì một con vật chưa được một ngày tuổi.
Khi bạn thấy những chúng rùa con thoát khỏi bãi biển
và hòa vào làn nước trắng, bạn nghĩ chúng đã bị xóa mất.
Chúng chỉ đâm mình qua nước, thả mình theo nước quanh đấy
nhưng rồi chúng vực mình dậy, tiếp tục bơi và chúng
ngay trước bạn, xuất hiện sau lưng con sóng và điều đó thật tuyệt.
Bạn đã thấy tất cả những chú rùa con này bị chộp lấy,
bên trái, bên phải và chính giữa, nhưng chúng vẫn tiếp tục đi.
Chúng thật kiên cường.
Và điều đó khiến những gì xảy ra tiếp theo thật lo lắng.
Một đợt thủy triều rất lớn tràn vào bãi biển.
Những chú rùa con nào còn ở trong tổ sẽ may mắn được sống sót.
Thấy nó trồi bong bóng ra ngoài rồi.
Có nghĩa là có gì đó bên dưới
đường cát kia sẽ đi mất.
Hãy hy vọng và cầu nguyện nó không...nhưng
Chúng ta không biết, hãy chờ xem.
Trên toàn thế giới, rùa đang biến mất dần.
Trứng chúng bị cắp,
con lớn thì bị săn lấy thịt
và chúng bị chết đuối trong lưới đánh cá.
Nhưng ở đây tại Comoros, chúng có bạn.
Ở đây tại Itsamia thật kỳ diệu.
Câu chuyện người dân địa phương
làm mọi thứ có thể để bảo vệ phần nào
những con rùa mà họ xem như của mình thật đáng khích lệ.
Và một vài rùa con đã sống sót qua đợt thủy triều dâng.
Cả làng đến giúp những chú rùa mới nở này.
Nhưng nỗ lực quan trọng nhất là bảo vệ
những con rùa trưởng thành khỏi những kẻ săn chúng để lấy thịt.
Họ tự nhận trách nhiệm để kiểm soát những bãi biển
quanh đây và đảm bảo rằng việc săn trộm sẽ giảm xuống mức thấp nhất.
Sự bảo vệ vị tha của những người dân này đồng nghĩa rằng
còn có một trong vài nơi trên thế giới nơi mà số lượng rùa
thật sự đang tăng lên.
Đáng chú ý, ở đây tại Itsamia, thực sự dân số đã
tăng gấp đôi trong 10 năm qua.
Khi câu chuyện gần kết thúc,
nhà quay phim Kevin Flay nhận ra rằng một vài con rùa
vượt qua được con sóng phải đối mặt với một hiểm họa sau cùng.
Tôi đang ghi hình một con diều hâu đang bay xuống
và bốc con rùa lên khỏi mặt nước.
Đó là một phần câu chuyện mà chúng tôi phải kể ra.
Mục đích của chúng tôi là phải ở dưới nước,
nhìn thẳng lên khi chuyện này xảy ra,
điều đó thật sự rất khó.
Được rồi, 3, 2, 1...
Không nao núng, cả nhóm vào vị trí.
Kia rồi, diều hâu bay lên.
Bạn không thể thấy mình đang đi đâu vì đầu tôi dán chặt vào
cái ống ngắm này, tôi va phải đá và mấy vật giống như thế.
Tôi thật sự rất cố gắng để ghi hình được con rùa.
Rồi sau đó có thứ gì bay đến.
Nó đến và nhào xuống dưới mặt nước.
Và bạn có thể thấy con diều hâu từ dưới mặt nước chứ?
Tôi có thể thấy nó, có thể thấy hình thù nó.
Đang trong khung hình và đang chạy phải không? Phải rồi.
Không tóm con rùa, không tóm con rùa.
Chắc chắn là có lợi cho cả hai, bởi vì chúng tôi
ghi hình được cảnh diều hâu từ nước lên rất đẹp và con rùa đã thoát được!
Con rùa con may mắn này không phải là con duy nhất.
Với sự giúp đỡ của làng Itsamia, hơn hàng ngàn
có được cơ hội đến với đại dương bao la.
Chỉ có người dân địa phương mới có thể thật sự hỗ trợ
và duy trì việc bảo tồn này.
Nếu họ làm hết mình, thì sẽ có cơ hội thành công.
Bạn biết đó, tôi nghĩ nó thật tuyệt, việc mà họ
đã làm được chuyện này và chúng ta sẽ thấy nó thường hơn nữa trên khắp thế giới.
Khó có thể không khâm phục những sinh vật nhỏ phi thường này
khi chúng chiến đấu kháng cự mạnh mẽ.
Con rùa con này sẽ không vào đất liền nữa
cho đến khi nó quay về ngay chính nơi sinh ra để đẻ trứng.
Nếu may mắn, nó sẽ tìm thấy bãi biển vẫn được bảo vệ
bởi người dân Itsamia.
Dịch bởi: foman (foman2009@yahoo.com)